ARCHITEKTURA SAKRALNA NA ┼ÜL─äSKU W IXÔÇôX WIEKU

EDMUND MAŁACHOWICZ

Odkrycie w 1997-98 roku trzech starszych budowli katedry wroc┼éawskiej z X, XI i XII w. zapocz─ůtkowa┼éo dalsze badania architektury wczesno┼Ťredniowiecznej na ┼Ül─ůsku.
W 2007 r. odkryto w Niemczy ko┼Ťci├│┼é jednonawowy z prostok─ůtnym ch├│rem, wzniesiony z kamienia w latach 90-tych IX w. By┼é on obrz─ůdku s┼éowia┼äskiego (cyrylo ÔÇô metodia┼äskiego) i pochodzenia morawskiego. W pobliskim Gilowie odkryto te┼╝ ┼Ťlad ko┼Ťcio┼éa z tego czasu. Oko┼éo 915 r. po przeniesieniu si─Ö ksi─Öcia ┼Ťl─Ö┼╝a┼äskiego do Wroc┼éawia powsta┼é tak┼╝e tam podobny lecz nieco wi─Ökszy ko┼Ťci├│┼é zako┼äczony p├│┼ékolist─ů apsyd─ů.
Plany tych budowli wskazuj─ů na wzorce morawskie a ich datowanie pozwala widzie─ç obrz─ůdek s┼éowia┼äski tj. cyrylo ÔÇô metodia┼äski z tych czas├│w. Ko┼Ťci├│┼é we Wroc┼éawiu zosta┼é w pocz─ůtku lat 60-tych X w. przebudowany ju┼╝ jako ┼éaci┼äski na planie krzy┼╝a i ponad 3-krotnie powi─Ökszony. Wzniesiony zosta┼é wed┼éug wzorca w siedzibie ksi─Öcia S┼éawnika w Libicach (Czechy) z powod├│w politycznych, jako misyjne biskupstwo.
Po zaj─Öciu ┼Ül─ůska przez Polsk─Ö oko┼éo 990 r. i utworzeniu w 1000 r. polskiej metropolii ko┼Ťcielnej, ko┼Ťci├│┼é ten sta┼é si─Ö katedr─ů wroc┼éawsk─ů. Po zburzeniu w 1038 r. przez bunt poga┼äski na jego miejscu powsta┼éy 3 p├│┼║niejsze budowle ÔÇô dwie roma┼äskie i gotycka.
Opr├│cz wykopalisk, wi─Ökszo┼Ť─ç bada┼ä relikt├│w tej architektury dokonano przy pomocy aparatury georadaru.