PIOTR PASZKIEWICZ, POD BER┼üEM ROMANOW├ôW. SZTUKA ROSYJSKA W WARSZAWIE 1815ÔÇô1915

TOMASZ WIŚNIEWSKI

Wydana w 1991 roku praca Piotra Paszkiewicza pozostaje nadal jedynym kompletnym opracowaniem zagadnienia sztuki rosyjskiej w Warszawie w okresie carskiego panowania. Mimo up┼éywu ponad dwudziestu lat nie pojawi┼éa si─Ö na polskim rynku wydawniczym pozycja traktuj─ůca temat w spos├│b bardziej szczeg├│┼éowy. Poza pracami autor├│w silnie zwi─ůzanych z Polskim Autokefalicznym Ko┼Ťcio┼éem Prawos┼éawnym kwesti─Ö architektury cerkiewnej w Kr├│lestwie Polskim w kontek┼Ťcie rusyfikacji poruszy┼éo jedynie dwoje autor├│w Paulina Cynewska-Kuczma oraz wspomniany Piotr Paszkiewicz.

Praca podzielona zosta┼éa na dwie zasadnicze cz─Ö┼Ťci, a kryterium podzia┼éu oparte na chronologii wyznacza powstanie styczniowe. Takie uj─Öcie wydaje si─Ö w pe┼éni uzasadnione, ze wzgl─Ödu na nasilenie si─Ö rusyfikacji w okresie popowstaniowym. Wa┼╝n─ů zalet─ů omawianej pracy jest rzetelne wprowadzenie w problematyk─Ö rusyfikacyjnej polityki caratu, wraz z jej wp┼éywem na oblicze architektoniczne miasta. Rozw├│j urbanistyczny Warszawy zosta┼é przedstawiony z uwzgl─Ödnieniem motywacji politycznych wynikaj─ůcych z zastosowanych sankcji wobec miasta za powstanie listopadowe. Opr├│cz opisu rozbudowy infrastruktury militarnej w tym okresie (koszary, cytadela) autor zwraca uwag─Ö m.in. na przepisy z 1864 r. zmuszaj─ůce instytucje do umieszczania szyld├│w w j─Özyku rosyjskim. Historia obecno┼Ťci w Warszawie Rosjan i wyznawc├│w prawos┼éawia wraz z uj─Öciem statystycznym ko┼äczy wst─Öpne rozwa┼╝ania autora.