NIEMIR├ôW NA PODOLU ÔÇô ZAPOMNIANY EKSPERYMENT URBANISTYCZNY DOBY STANIS┼üAWOWSKIEJ

 

PETRO RYCHKOV

 

Czasy ostatniego kr├│la polskiego Stanis┼éawa Augusta Poniatowskiego (1764ÔÇô1795) sprzyja┼éy nowym przedsi─Öwzi─Öciom urbanistycznym. Inicjatywy kr├│la powo┼éa┼éy do ┼╝ycia kilka ┼Ťmia┼éych projekt├│w, zach─Öcaj─ůc do podobnej dzia┼éalno┼Ťci ambitnych magnat├│w. Najbardziej odleg┼é─ů od stolicy realizacj─ů jednorodnego zamys┼éu urbanistycznego by┼éa przebudowa podolskiego miasteczka Niemirowa ÔÇô obecnie centrum rejonowego obwodu winnickiego na Ukrainie. Przebudowa struktury ca┼éego miasta by┼éa mo┼╝liwa dzi─Öki udzia┼éowi Wincentego Potockiego, podkomorzego wielkiego koronnego. W ko┼äcu lat 70. i na pocz─ůtku 80. XVIII wieku nadano regularny uk┼éad przestrzenny miastu, zgodnie ze wsp├│┼éczesnymi ideami klasycyzuj─ůcego urbanizmu. Niestety w ci─ůgu dw├│ch nast─Öpnych stuleci charakterystyczne elementy tego projektu uleg┼éy stopniowemu zatarciu. Na podstawie ma┼éo znanych ┼║r├│de┼é archiwalnych podj─Öto zatem pr├│b─Ö wyja┼Ťnienia historycznych dziej├│w tego swoistego zabytku sztuki urbanistycznej, dotychczas ma┼éo znanego i nieobecnego w studiach nad miastem.

 

 

S┼éowa kluczowe: Niemir├│w, Podole, urbanistyka o┼Ťwieceniowa, rozplanowanie uk┼éadu miasta