CZY WARSZAWA MOG┼üA BY─ć INACZEJ ODBUDOWYWANA ÔÇô ALTERNATYWNA HISTORIA MIASTA

 

JAN MACIEJ CHMIELEWSKI, MONIKA SZCZYPIORSKA

 

Zarysowuj─ůc alternatywn─ů koncepcj─Ö powojennej odbudowy Warszawy uznano za celowe przypomnie─ç, ┼╝e w latach powojennych dyskutowano nad kszta┼étem przysz┼éej Warszawy, a nawet nad jej sto┼éecznym statusem. Z jednej strony wyst─Öpowali architekci pragmatycy, kt├│rzy nie┼║le funkcjonowali na prywatnym rynku zlece┼ä projektowych i widzieli szans─Ö odbudowy zniszczonych dom├│w przez ich dotychczasowych w┼éa┼Ťcicieli. Do tej grupy mo┼╝na zaliczy─ç tak┼╝e mi┼éo┼Ťnik├│w historycznego miasta pragn─ůcych odbudowa─ç zniszczone zabytki. Z drugiej strony siln─ů grup─Ö tworzyli radyka┼éowie g┼éosz─ůcy konieczno┼Ť─ç totalnych zmian w zabudowaniu miasta kapitalistycznego. Ci o socjalistycznych pogl─ůdach, domagali si─Ö natychmiastowego przej─Öcia teren├│w miejskich przez gmin─Ö, poniewa┼╝ ich zdaniem bez komunalizacji nie b─Ödzie mo┼╝liwa przebudowa Warszawy. W artykule zestawiono dwie wst─Öpne koncepcje odbudowy Warszawy z pocz─ůtku 1945 roku dla odzwierciedlenia rysuj─ůcych si─Ö w owym czasie r├│┼╝nic w postawach, tak┼╝e spo┼éecznych w ┼Ťrodowisku urbanist├│w i architekt├│w. Om├│wiono pod┼éo┼╝e ideologiczne, typowe nie tylko dla Polski, przy┼Ťwiecaj─ůce koncepcjom przebudowy miast po zniszczeniach wojennych. Przedstawiono sytuacj─Ö zniszczonej Warszawy i prowadzone dzia┼éania Biura Odbudowy Stolicy (BOS). Przypomniano rozwa┼╝ania Lecha Niemojewskiego o odbudowie Warszawy oraz opini─Ö Tadeusza To┼éwi┼äskiego o szkicowym planie Warszawy wykonanym przez BOS. Zarysowano prawdopodobne cechy przestrzenne jakie mog┼éaby uzyska─ç Warszawa gdyby jej odbudow─ů sterowa┼éa inna grupa planist├│w. W podsumowaniu wymieniono ÔÇô co w Warszawie bezpowrotnie utracono, co osi─ůgni─Öto i czego nie uda┼éo si─Ö osi─ůgn─ů─ç.

Słowa kluczowe: Warszawa, odbudowa, koncepcje, realizacje