CAMPUS UNIWERSYTETU JANA KOCHANOWSKIEGO, KAMPUS POLITECHNIKI ┼ÜWI─śTOKRZYSKIEJ ÔÇô KREACJA AKADEMICKIEJ PRZESTRZENI SPO┼üECZNEJ KIELC. CZ─ś┼Ü─ć 1

JANUSZ PACHOWSKI

Rozw├│j szkolnictwa, a w szczeg├│lno┼Ťci uczelni wy┼╝szych, nierozerwalnie ┼é─ůczy si─Ö z o┼Ťrodkami miejskimi. O┼╝ywienie intelektualne ┼Ťredniowiecznej Europy zwi─ůzane by┼éo przede wszystkim z nap┼éywem nowych informacji naukowych ze szk├│┼é bizantyjskich oraz z arabskimi przek┼éadami dzie┼é staro┼╝ytnych uczonych, np. Arystotelesa czy Platona. Zacz─Ö┼éy powstawa─ç pierwsze Uniwersytety Europy Zachodniej, kt├│re zlokalizowane by┼éy w Bolonii, Pary┼╝u, Oksfordzie, Modenie czy Cambridge. Ogromny skok cywilizacyjny i gospodarczy zwi─ůzany z rewolucj─ů naukow─ů XVII w. da┼é pocz─ůtek nowej erze szkolnictwa wy┼╝szego, a tym samym nowym tendencjom urbanistycznym, zwi─ůzanym z form─ů i lokalizacj─ů tych o┼Ťrodk├│w. Ka┼╝de szanuj─ůce si─Ö nowo┼╝ytne miasto chcia┼éo w swych granicach mie─ç uniwersytet. Jego obecno┼Ť─ç nie tylko stanowi┼éa o pozycji miasta, ale tak┼╝e dawa┼éa mu presti┼╝ i mo┼╝liwo┼Ť─ç lepszego rozwoju.
Pocz─ůtkowo uczelnie powstawa┼éy wewn─ůtrz mur├│w miejskich, wa┼é├│w czy innych naturalnych granic. Lokalizowano je w sercu miast, aby u┼éatwi─ç studentom dost─Öp do ko┼Ťcio┼éa, rynku czy placu miejskiego. Przemawia┼éy te┼╝ za tym wzgl─Ödy bezpiecze┼ästwa, ale tak┼╝e mo┼╝liwo┼Ť─ç bezpo┼Ťredniego wp┼éywu ko┼Ťcio┼éa na dzia┼éalno┼Ť─ç uniwersytetu. Wraz z rozwojem o┼Ťrodk├│w miejskich i nap┼éywem ludno┼Ťci, coraz cz─Ö┼Ťciej uczelnie zacz─Öto lokalizowa─ç poza granicami ┼Ťcis┼éego ┼Ťr├│dmie┼Ťcia. Wi─ůza┼éo si─Ö to tak┼╝e z rozwojem szkolnictwa, poszerzeniem programu nauczania i oferty edukacyjnej, co w konsekwencji prowadzi┼éo do konieczno┼Ťci rozbudowy zaplecza naukowo-dydaktycznego. Stale wzbogacany program i nowe funkcje spo┼éeczno-kulturalne takich o┼Ťrodk├│w sprawi┼éy, ┼╝e uniwersytety zacz─Ö┼éy si─Ö przemienia─ç w osiedla akademickie ÔÇô kampusy. Uczelniane o┼Ťrodki podmiejskie generowa┼éy cz─Östo rozw├│j gospodarczy i infrastrukturalny w swoim s─ůsiedztwie, staj─ůc si─Ö niejednokrotnie konkurencj─ů dla centr├│w miast.
Po drugiej wojnie ┼Ťwiatowej zrodzi┼éa si─Ö idea wyizolowania miasteczek uniwersyteckich, tworz─ůcych samowystarczalne, cz─Östo zamkni─Öte o┼Ťrodki poza granicami miast. Takie rozwi─ůzanie jednak niekoniecznie przypad┼éo do gustu samym studentom i kadrze nauczycielskiej, kt├│rzy w pewnym sensie zostali wy┼é─ůczeni z ┼╝ycia miasta i oferowanych przez nie atrakcji. Otwarte tereny przedmie┼Ť─ç dawa┼éy mo┼╝liwo┼Ť─ç bezpo┼Ťredniego obcowania z przyrod─ů, zapewnia┼éy dogodne warunki do nauki oraz niemal nieograniczone mo┼╝liwo┼Ťci rozbudowy osiedli akademickich. Taka lokalizacja wi─ůza┼éa si─Ö jednak z problemami komunikacyjnymi w relacji miasto ÔÇô kampus, poczuciem izolacji kulturalno-spo┼éecznej, cz─Östo z wi─Ökszymi kosztami poniesionymi na infrastruktur─Ö techniczn─ů oraz mog┼éa przyczyni─ç si─Ö do pog┼é─Öbiania procesu suburbanizacji. W niekontrolowanym procesie rozrastania si─Ö miast, podmiejskie, wielofunkcyjne o┼Ťrodki zaczyna┼éy konkurowa─ç z historycznymi ┼Ťr├│dmie┼Ťciami. Tak─ů autonomiczn─ů jednostk─ů sta┼é si─Ö Kampus Twente w Holandii czy EPFL w Lozannie. Oba te kampusy s─ů zlokalizowane w znacznej odleg┼éo┼Ťci od centrum miast, tworz─ůc odr─Öbne, samowystarczalne, pe┼éne udogodnie┼ä i funkcji o┼Ťrodki.
Idealnym rozwi─ůzaniem jest usytuowanie kampusu poza granic─ů ┼Ťcis┼éego centrum, ale jednocze┼Ťnie w strukturze miasta. Optymalnie jest, gdy t─Ö odleg┼éo┼Ť─ç mo┼╝na pokona─ç pieszo lub przy zapewnieniu dogodnego dojazdu do teren├│w oddalonych od centrum.

Słowa kluczowe: kampus, osiedle akademickie, Kielce