ZESPÓŁ MIESZKANIOWY TOWARZYSTWA OSIEDLI ROBOTNICZYCH NA WARSZAWSKIM GROCHOWIE

KAROLINA MATYSIAK

Osiedle Towarzystwa Osiedli Robotniczych na warszawskim Grochowie to jeden z charakterystycznych dla dwudziestolecia mi─Ödzywojennego przyk┼éad├│w funkcjonalistycznego osiedla budynk├│w z tanimi mieszkaniami dla niezamo┼╝nych rodzin robotniczych. Towarzystwo Osiedli Robotniczych powsta┼éo w 1934 roku i a┼╝ do wybuchu wojny zajmowa┼éo si─Ö inicjowaniem i budow─ů mieszka┼ä dla najbiedniejszych warstw spo┼éecze┼ästwa. Ma┼ée tanie, mieszkania dla robotnik├│w maj─ůce zapewni─ç odpowiednie warunki zdrowotne swoim mieszka┼äcom, wpisywa┼éy si─Ö w og├│lno┼Ťwiatowy ruch i stanowi┼éy kontynuacj─Ö dzia┼éa┼ä zapocz─ůtkowanych ju┼╝ w latach dwudziestych przez Warszawsk─ů Sp├│┼édzielni─Ö Mieszkaniow─ů.
Osiedle na warszawskim Grochowie mimo swojej wyr├│┼╝niaj─ůcej si─Ö formy to temat s┼éabo rozpoznany. Stanowi ono typowy przyk┼éad tego rodzaju budownictwa, w kt├│rym powierzchnia mieszkalna by┼éa ograniczona do minimum, a prowadzona dzia┼éalno┼Ť─ç spo┼éeczno-wychowawcza i sie─ç urz─ůdze┼ä wsp├│lnych, aktywowa┼éa mieszka┼äc├│w poza zajmowanymi przez nich lokalami. Zachowane materia┼éy pozwalaj─ů na odtworzenie kszta┼étu niezrealizowanego w ca┼éo┼Ťci osiedla. W┼Ťr├│d planowanych budynk├│w mo┼╝na wskaza─ç 7 kolejnych obiekt├│w mieszkalnych oraz dom spo┼éeczny. Warunki gruntowe, specyfika dzia┼éki i nowe przepisy wyja┼Ťniaj─ů pochodzenie charakterystycznych dla zespo┼éu ┼é─ůcznik├│w i wyodr─Öbnionych przy szczycie ka┼╝dego budynku blok├│w, w kt├│rych zlokalizowane zosta┼éy takie urz─ůdzenia wsp├│lne, jak pralnie, suszarnie i ┼éazienki. Budynki zaprojektowane w latach 1937ÔÇô1939 charakteryzuje nieco wi─Öksza powierzchnia mieszka┼ä ni┼╝ dopuszczana w pierwszych latach dzia┼éalno┼Ťci TOR-u. Przyczyn─ů jest fakt, ┼╝e Towarzystwo powsta┼éo w okresie najgorszej ekonomicznie sytuacji robotnik├│w w Polsce, a do┼Ťwiadczenie wykaza┼éo, ┼╝e mieszkania o powierzchni poni┼╝ej 30 m2, by┼éy zbyt ciasne. Kompleksowi zosta┼éo b┼é─Ödnie przypisane autorstwo. Zachowane ┼║r├│d┼éa pozwalaj─ů na powi─ůzanie obiektu z innym architektem, a tak┼╝e wskazanie ┼║r├│d┼éa b┼é─Ödu.

Słowa kluczowe:osiedle mieszkaniowe, robotnicy, tanie mieszkania, Grochów, budownictwo społeczne