GO┼üDAP ÔÇô MA┼üE MIASTO PRZYGRANICZNE
 
JAN MACIEJ CHMIELEWSKI, AGNIESZKA KARDAŚ
 
Dzieje przygranicznego miasta Go┼édap za┼éo┼╝onego w 1570 roku dokumentuj─ů wp┼éyw ostatnichprzemian spo┼éeczno-politycznych w skali krajowej i mi─Ödzynarodowej na struktur─Ö przestrzenn─ů miasta. Dotyczy┼éy one r├│┼╝norodnych relacji pomi─Ödzy granicz─ůcymi pa┼ästwami, jak np. ich terytorialnych przemieszcze┼ä, dewiacji ustrojowych, prawnych uwarunkowa┼ä egzystencjonalnych oraz przesiedle┼ä ludno┼Ťci. Go┼édap na przestrzeni wiek├│w zmienia┼éa nie tylko form─Ö zabudowy, cechy funkcjonalne i mieszka┼äc├│w, ale te┼╝ kierunki terytorialnej ekspansji, struktur─Ö u┼╝ytkowania ziemi. Dzisiejsze miasto ods┼éania tylko nieliczne ┼Ťlady tej przesz┼éo┼Ťci, cz─Ö┼Ť─ç z nich dokumentuj─ů stare mapy i teksty kronikarskie. Po drugiej wojnie ┼Ťwiatowej miasto d┼éugo adaptowa┼éo si─Ö do nowej sytuacji i powoli budowa┼éo swoj─ů spo┼éeczn─ů i przestrzenn─ů to┼╝samo┼Ť─ç. Wsp├│┼éczesne spo┼éeczno-gospodarcze t┼éo rozwoju sprawia, ┼╝e upodabnia si─Ö ono do wielu innych ma┼éych miast w Polsce. W jego uk┼éadzie przestrzennym zarysowuj─ů si─Ö zar├│wno wady strukturalne, jak i tendencje rozwojowe typowe dla tej grupy miast, co wyra┼╝a najdobitniej mapa u┼╝ytkowania grunt├│w miejskich. Ukazuje ona charakterystyczny proces wewn─Ötrznej dekoncentracji zagospodarowania miejskiego, po┼é─ůczony z dezurbanizacj─ů struktury miasta. Go┼édap jest przyk┼éadem s┼éabo┼Ťci polskiego planowania przestrzennego zw┼éaszczaw konfrontacji ze spontanicznie zachodz─ůcymi procesami w gospodarowaniu przestrzeni─ů, kt├│re mia┼éy miejsce w ostatnim dwudziestoleciu.
  
Słowa kluczowe: Gołdap, małe miasto, dezurbanizacja, zagospodarowanie przestrzeni