ALDO ROSSI ÔÇô ARCHITEKT I TEORETYK. DYLEMATY ARCHITEKTURY PO MODERNIZMIE
JUSTYNA WOJTAS SWOSZOWSKA
W┼éoski architekt Aldo Rossi (1931-1997) jest nie tylko autorem charakterystycznych budynk├│w, szkic├│w architektonicznych i projekt├│w z zakresu wzornictwa, ale przede wszystkim tw├│rc─ů autorskiej teorii architektury neoracjonalnej, mistrzowsko wy┼éo┼╝onej w licznych esejach i rozprawach naukowych. Jego manifest tw├│rczy L'Architettura della citt├á, opublikowany w 1966 roku, stanowi─ůcy zbi├│r podstawowych zasad kszta┼étuj─ůcych t─Ö teori─Ö, wielki architekt Peter Eisenman przyr├│wna┼é do teoretycznych traktat├│w okresu renesansu. Jako dope┼énienie tego dzie┼éa w roku 1981 Aldo Rossi napisa┼é poetyck─ů, naukow─ů autobiografi─Ö - s┼éynn─ů A Scientific Autobiography, w kt├│rej ju┼╝ bardzo osobi┼Ťcie pisze na temat architektury, nie unikaj─ůc kontekstu w┼éasnych prze┼╝y─ç. Dopiero poznanie obydwu publikacji pozwala doceni─ç poetycki wymiar jego surowej architektury. Tw├│rczo┼Ť─ç projektowa Aldo Rossiego by┼éa nast─Öpstwem jego neoracjonalnej teorii architektury. Do uznanych projekt├│w ÔÇ×manifest├│wÔÇŁ jego teorii projektowania s─ů blok mieszkalny na osiedlu Gallaratese 2 na Monte Amiata w Miedolanie oraz cz─Ö┼Ťciowo zrealizowany cmentarz w Modenie. W obydwu przyk┼éadach Aldo Rossi zastosowa┼é autorsk─ů metod─Ö typologii i analogii.
Min─Ö┼éo p├│┼é wieku od pocz─ůtk├│w tw├│rczo┼Ťci Aldo Rossiego, mimo to jego teoria projektowania, nie trac─ůc nic z aktualno┼Ťci spostrze┼╝e┼ä, z up┼éywem lat zyska┼éa na znaczeniu, a jego ┼éatwe do rozpoznania obiekty architektury oraz inne realizacje, szczeg├│lnie te z pocz─ůtkowego okresu tw├│rczo┼Ťci, nadal budz─ů emocje i zainteresowanie.
Słowa kluczowe: Aldo Rossi, architektura XX w, teoria architektury, neoracjonalizm, typologia, analogia