MIASTA MUSSOLINIEGO. ARCHITEKTURA I URBANITYKA JAKO INSTRUMENT POLITYKI PAŃSTWA FASZYSTOWSKIEGO

FILIP BURNO

Artyku┼é ten jest po┼Ťwi─Öcony problemowi wykorzystywania architektury jako no┼Ťnika znacze┼ä przez re┼╝im faszystowski we W┼éoszech w latach 1922-1943. Przedmiotem tego opracowania nie jest jednak sama architektura, ale miasto jako struktura znacz─ůca. Mussolini zdawa┼é sobie spraw─Ö, ┼╝e architektura jest jednym z najwa┼╝niejszych, najbardziej dost─Öpnych medi├│w. Docenia┼é jej si┼é─Ö oddzia┼éywania jako instrumentu pa┼ästwa s┼éu┼╝─ůcego edukacji mas. Faszystowska ideologia mia┼éa przenika─ç do ┼Ťwiadomo┼Ťci obywateli pa┼ästwa nie tylko dzi─Öki architekturze, ale tak┼╝e dekoracjom plastycznym budowli, pomnikom, muralom, szablonowym napisom, plakatom. Miejsk─ů przestrze┼ä wykorzystywano tak┼╝e w trakcie efemerycznych spektakli w┼éadzy, w czasie corocznych obchod├│w faszystowskich ┼Ťwi─ůt, a tak┼╝e specjalnych wydarze┼ä, np. wizyt Mussoliniego i niekt├│rych zagranicznych polityk├│w. Mussolini, uwa┼╝ny czytelnik GustaveÔÇÖa Le Bona i GeorgeÔÇÖa Sorela, uzna┼é architektur─Ö za wa┼╝ny instrument faszyzacji. Uczyni┼é z miejskich przestrzeni jeden z najwa┼╝niejszych no┼Ťnik├│w ideologii.
Miasto faszystowskie, tak┼╝e nowe o┼Ťrodki miejskie budowane m.in. w regionie Agro Pontino, tworzy┼éo mity: nowego pa┼ästwa, Mussoliniego-wodza, Rzymu ÔÇô ÔÇ×duchowego centrum naroduÔÇŁ, odrodzonego ÔÇ×imperium ┼Ťr├│dziemnomorskiegoÔÇŁ (EUR, Addis Abeba). Przestrze┼ä miejska wychowywa┼éa, u┼éatwia┼éa publiczny kult partii i wodza, kszta┼étowa┼éa po┼╝─ůdane przez w┼éadze zachowania.

Słowa kluczowe: Włochy, architektura XX wieku, faszyzm, Benito Mussolini