GMACH AMBASADY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ W ANKARZE I JEGO ARCHITEKT KAROL IWANICKI (1870-1940)
MONIKA KUHNKE
W roku 1924 Polska nawi─ůza┼éa stosunki dyplomatyczne z nowym rz─ůdem tureckim maj─ůcym siedzib─Ö w Angorze (obecnej Ankarze), po┼éo┼╝onej w centrum Anatolii. Wkr├│tce podj─Öto decyzj─Ö o budowie gmachu dla polskiego poselstwa. Sporz─ůdzenie odpowiedniego projektu, dla kt├│rego Ministerstwo Spraw Zagranicznych wybra┼éo stylistyk─Ö klasycystycznego pa┼éacu, powierzono Karolowi Iwanickiemu (1870-1940), absolwentowi Wydzia┼éu Architektury Politechniki Lwowskiej, znanemu przede wszystkim z doskona┼éych gmach├│w publicznych w Kijowie, R├│wnem (banki), Sumach (gmach Korpusu Kadet├│w), a tak┼╝e z licznych realizacji dwor├│w i pa┼éac├│w na Ukrainie, Podolu oraz Wo┼éyniu. W nich Iwanicki da┼é si─Ö pozna─ç jako architekt potrafi─ůcy doskonale wykorzystywa─ç formy i kostium historyczny.
Projekt gmachu dla Polskiego Poselstwa w Angorze sporz─ůdzony w 1925 roku przewidywa┼é budynek g┼é├│wny na rzucie wyd┼éu┼╝onego prostok─ůta z trzema skrzyd┼éami usytuowanymi prostopadle, na rzucie przypominaj─ůcy liter─Ö ÔÇ×EÔÇŁ. Dla funkcji reprezentacyjnych przeznaczone zosta┼éo pi─Ötro pierwsze korpusu g┼é├│wnego, a dla biurowych kondygnacja przyziemia. Mieszkania pomie┼Ťci─ç mia┼éy skrajne skrzyd┼éa boczne. W elewacji zewn─Ötrznej dominant─Ö stanowi┼é klasycystyczny dwukondygnacyjny portyk zwie┼äczony tympanonem. W kondygnacji przyziemia architekt przewidywa┼é boniowanie pasmowe, a ca┼éo┼Ť─ç nakryta mia┼éa by─ç dachem dwu- i wielospadowym, zgodnie z ukszta┼étowaniem bry┼éy.
Z powod├│w finansowych do budowy gmachu przyst─ůpiono w roku 1927, a uko┼äczono go w 1929 roku. Przez kolejny rok trwa┼éy prace wyko┼äczeniowe oraz aran┼╝acja wn─Ötrz reprezentacyjnych, kt├│r─ů najprawdopodobniej kierowa┼é doradca artystyczny MSZ Jerzy Warcha┼éowski. Budynek Poselstwa, a od 1931 roku Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Angorze, malowniczo po┼éo┼╝ony na niewielkim wzniesieniu, o ┼Ťwietnej bryle i z niezwyk┼é─ů staranno┼Ťci─ů zaaran┼╝owanymi wn─Ötrzami, stanowi┼é i stanowi do dzisiaj jeden z ciekawszych przyk┼éad├│w architektury wzniesionej na potrzeby polskiej dyplomacji.
Słowa kluczowe: Poselstwo Polskie, Ambasada Polska, Ankara, Angora, Karol Iwanicki, Turcja, dyplomacja