WYSTAWA ZIEM ODZYSKANYCH (WZO) W 1948 ROKU NA TLE TRADYCJI WYSTAWIENNICZYCH WROCŁAWIA

MARIA ZWIERZ

Wroc┼éaw, miasto o d┼éugiej tradycji wystawowej, od 1913 r. mia┼é na skraju parku Szczytnickiego rozleg┼ée Tereny Wystawowe z monumentalnymi budowlami: Hal─ů Stulecia (proj. M. Berg) - wpisan─ů ostatnio na List─Ö ┼Üwiatowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO, pergol─ů i Pawilonem Czterech Kopu┼é (proj. H. Poelzig). W ich s─ůsiedztwie wzniesione zosta┼éy w latach 20. i 30. XX w. dwa du┼╝e pawilony i kolumnowy dziedziniec, a tak┼╝e dwa betonowe wiadukty stanowi─ůce po┼é─ůczenie (ponad ulic─ů) z po┼éudniow─ů cz─Ö┼Ťci─ů teren├│w, przylegaj─ůc─ů do ZOO i si─Ögaj─ůc─ů wybrze┼╝a rzeki Odry.
Nowe polskie w┼éadze urz─ůdzi┼éy tu w 1948 r. propagandow─ů Wystaw─Ö Ziem Odzyskanych, maj─ůc─ů podkre┼Ťli─ç historyczne prawa Polski do przy┼é─ůczonych po II wojnie ┼Ťwiatowej Ziem Zachodnich. Zatrudniono wielu architekt├│w i konstruktor├│w, g┼é├│wnie z Warszawy, kt├│rzy projektowali polskie pawilony na wystawach ┼Ťwiatowych w Pary┼╝u (1925, 1937) oraz Nowym Jorku (1939) - J. Hryniewieckiego, St. Hempla, K. Danko, St. Zamecznika, a tak┼╝e miejscowych architekt├│w wroc┼éawskich. Budowle poniemieckie (Wystawa A) przeznaczono na ekspozycj─Ö problemow─ů, a na terenie po┼éudniowym (Wystawa B) ulokowano wystaw─Ö spo┼éeczno-gospodarcz─ů i wzniesiono wiele lekkich pawilon├│w o ciekawej architekturze, m.in. w stylu streamline, ready-made oraz inne, o lekkiej konstrukcji, otwarte na otoczenie lub o bryle wskazuj─ůcej na funkcj─Ö obiektu.
W aran┼╝acji wystawy, pod wzgl─Ödem estetycznym pomy┼Ťlanej jako synteza sztuk, du┼╝─ů rol─Ö odegra┼éa r├│wnie┼╝ rze┼║ba, malarstwo, film, zarysowa┼éa si─Ö ekspresyjna tendencja do operowania ostrym kontrastem ┼Ťwiat┼éa i cienia.