PRZEJAWY EKSPRESJONIZMU W ARCHITEKTURZE DOM├ôW WIELORODZINNYCH SP├ô┼üDZIELNI BUDOWLANO-MIESZKANIOWYCH W WARSZAWIE W OKRESIE MI─śDZYWOJENNYM XX WIEKU

PAWEŁ WĄSOWSKI
W architekturze dom├│w wielorodzinnych w okresie mi─Ödzywojennym w Warszawie istotne miejsce pod wzgl─Ödem ilo┼Ťciowym i jako┼Ťciowym zajmowa┼éy domy sp├│┼édzielni budowlano-mieszkaniowych. W┼Ťr├│d nich du┼╝─ů grup─Ö stanowi─ů obiekty, w kt├│rych mo┼╝na zauwa┼╝y─ç przejawy ekspresjonizmu. Wp┼éywy ekspresjonizmu zaznaczy┼éy si─Ö w: 1. ukszta┼étowaniu bry┼éy, 2. w stosowaniu materia┼éu - szarej ceg┼éy, 3. w formie detalu architektonicznego. Og├│lnie charakter wi─Ökszo┼Ťci opisanych przyk┼éad├│w mo┼╝na by okre┼Ťli─ç jako zaprojektowane w duchu umiarkowanego modernizmu inspirowanego ekspresjonizmem.
1. Ukształtowanie bryły - cechami charakterystycznymi architektury ekspresjonistycznej było rzeźbiarskie ukształtowanie bryły, piętrzenie się form krzywoliniowych lub geometrycznych oraz dynamika układy brył.
2. Materia┼é elewacyjny ÔÇô ceg┼éa. Z ceg┼éy mo┼╝na by┼éo wykonywa─ç w prosty spos├│b formy pryzmatyczne, kryszta┼éowe i ÔÇ×zig-zagÔÇŁ kt├│re charakteryzowa┼éy si─Ö niespokojn─ů, ┼éaman─ů lini─ů. W wi─Ökszo┼Ťci dom├│w sp├│┼édzielczych by┼éa to szara ceg┼éa cementowa.
3. Detal architektoniczny - detal i ornamentyka inspirowane ekspresjonizmem charakteryzowa┼éy si─Ö formami, kt├│rych podstaw─ů by┼éy tr├│jk─ůt i romb. Elementy tak ukszta┼étowane mia┼éy ostry rysunek i dawa┼éy zdecydowany kontrastuj─ůcy ┼Ťwiat┼éocie┼ä. Wp┼éyw ekspresjonizmu spowodowa┼é, ┼╝e ch┼éodne, cz─Östo do┼Ť─ç przysadziste formy w duchu umiarkowanego modernizmu zosta┼éy o┼╝ywione i zdynamizowane ostrym rysunkiem detali daj─ůcym kontrastowy ┼Ťwiat┼éocie┼ä.

SŁOWA KLUCZOWE:
Warszawa, architektura 1 poł XX wieku, ekspresjonizm w architekturze, detal architektoniczny