WROC┼üAWSKIE DOKONANIA URBANISTY I ARCHITEKTA ERNSTA MAYA W LATACH 1919-1925 ÔÇô ETAPEM W DRODZE DO FUNKCJONALNEGO FRANKFURTU

WANDA KONONOWICZ

Budownictwo mieszkaniowe, rozwijane przez Ernsta Maya w latach 1919-1925 na ┼Ül─ůsku, antycypowa┼éo jego s┼éynne realizacje funkcjonalnych i nowoczesnych osiedli mieszkaniowych we Frankfurcie nad Menem, gdzie od po┼éowy 1925 roku pe┼éni┼é urz─ůd miejskiego architekta. Podwroc┼éawskie gminy i dolno┼Ťl─ůskie miasteczka by┼éy dla Maya pierwszym szerokim poligonem do┼Ťwiadczalnym, na kt├│rym sprawdza┼é zasady planowania osiedli i utorowa┼é drog─Ö do typowego, funkcjonalnego, zdrowego i ekonomicznego budownictwa mieszkaniowego.
Wroc┼éawskie do┼Ťwiadczenia Maya, jako architekta i urbanisty, stanowi┼éy wa┼╝ny i owocny etap w jego drodze do Nowego Budownictwa. Ten konsekwentny kierunek potwierdzi┼éy takie dzia┼éania, jak: zdecydowane preferowanie aspektu spo┼éecznego w budownictwie mieszkaniowym, stosowanie typizacji element├│w budowlanych, a tak┼╝e ca┼éych mieszka┼ä i mebli, d─ů┼╝enie do racjonalnych i oszcz─Ödnych rozwi─ůza┼ä, m.in. antycypuj─ůcego ÔÇ×frankfurck─ů kuchni─ÖÔÇŁ, do┼Ťwiadczenia z ÔÇ×mieszkaniami minimumÔÇŁ, a tak┼╝e zapowied┼║ p┼éaskich dach├│w. Nowa rzeczowo┼Ť─ç znalaz┼éa sw├│j wyraz r├│wnie┼╝ w skali urbanistycznej. W planach osiedli pojawi┼é si─Ö racjonalizuj─ůcy uk┼éad ÔÇ×paralinijkowyÔÇŁ, stanowi─ůcy ogniwo po┼Ťrednie pomi─Ödzy malownicz─ů kompozycj─ů unwinowsk─ů, a racjonalnymi uk┼éadami linijkowymi, spe┼éniaj─ůcymi charakterystyczne dla nowoczesnego mieszkalnictwa postulaty: ÔÇ×powietrza, s┼éo┼äca i zieleniÔÇŁ. Wa┼╝nym osi─ůgni─Öciem Maya, potwierdzaj─ůcym jego wk┼éad do nowoczesnej urbanistyki by┼éy projekty decentralizacji Wroc┼éawia metod─ů satelit├│w, tak w skali miasta, jak i w uj─Öciu regionalnym. Do┼Ťwiadczenia zdobyte przez Maya we Wroc┼éawiu, zastosowane w procesie budowy Nowego Frankfurtu, poparte wi─Ökszymi jego mo┼╝liwo┼Ťciami organizacyjnymi jako Stadtbaurata, przyczyni┼éy si─Ö do osi─ůgni─Öcia spektakularnego sukcesu, w kr├│tkim czasie.

SŁOWA KLUCZOWE:
Wrocław, Ernst May, urbanistyka,osiedle mieszkaniowe, typizacja budownictwa mieszkaniowego